Blog

A Vitamini: Işık Sensörümüz

A vitamini yağda erir; karaciğer ve yağ dokusunda birikir. Karaciğer ve yağ dokusunda biriktiği için, alımında geçici bir azalma olması halinde bedenimizde eksiklik bulguları hemen ortaya çıkmaz. Fakat vücutta biriktiği için, fazla alındığında toksik etkileri ortaya çıkabilir.

A vitamini “retinol” olarak da adlandırılmaktadır. Hayvansal gıdalardaki formu retinol esterleridir. Yani hayvansal gıdalarla hazır vitamin olarak alınır.

Karotenoidler A vitamini öncülü ve güçlü antioksidandırlar. 50’den fazla karotenoid arasında en güçlü A vitamini öncülü olanlar beta-karotenoid, alfa-karotenoid ve beta-kriptoksantin’dir.

1 mikrogram retinol = 12 mikrogram beta-karoten

Günlük A vitamini ihtiyacı erkeklerde 900 mikrogram/gün, kadınlarda 700 mikrogram/gün olarak belirlenmiştir. Tolere edilebilen en yüksek A vitamini miktarı 3000 mikrogram/gün olarak belirtilmektedir.

A vitamini görmemizi sağlayan vitamindir. A vitamini eksikliğinin en erken bulgusu gece körlüğüdür. Ayrıca kornea ve konjonktiva gelişiminde, hücrelerin büyüme ve farklılaşmasında, bağışıklık sistemi, kan hücrelerinin, kemiklerin, anne karnında bebeğin gelişiminde rol oynar.

Eksikliği genellikle yetersiz alım ve emilim sorunlarıyla ilgilidir. Gece körlüğü ve tam körlük, solunum sistemi başta olmak üzere enfeksiyonlara eğilim, pankreas fonksiyonlarında bozukluk, ciltte keratinizasyon (sertleşme ve kalınlaşma), kuruma, kemik gelişiminde duraklama görülür.

Fazlalığında baş ağrısı, bulantı, kusma, iştah ve kilo kaybı olur. Uzun dönemde karaciğer büyümesi, kan yağlarında yükselme, dokuda kalsiyum birikmesi, kemiklerde kırılganlıkta artış, saç dökülmesi, deride kuruluk gibi bulgular olabilir. Bu bulgular genellikle hayvansal gıdaların, özellikle karaciğer, aşırı tüketimine bağlı olarak gelişebilir.

Karotenoidlerin fazla alınması deride sarımsı renklenmeye neden olur. Ancak yüksek karoten alımıyla kalp damar hastalıkları ve sigara içenlerde akciğer kanseri* riskinin arttığı rapor edilmiştir.



Dengede ve Mutlu Kalın!

Kaynaklar:

1) Nutrients 2021, 13, 1703. https://doi.org/10.3390/nu13051703;

*2) Nutrition Reviews, 1994, Vol. 52, No. 7.


Vahide Savcı

2023-04-02