Blog

K Vitamini

K vitamini yağda erir. Bitkilerdeki formu olan K1 (fillokinon) vitamini yeşil sebzelerde (maydanoz, ıspanak, karalahana, marul vb) bol bulunur. Hayvansal formu olan K2 (menakinon) vitamini süt, yumurta, et , karaciğerde boldur. Menakinonların 10 farklı formu (menakinon 4-menakinon 13) vardır. Menakinon 5-13 bakteriler tarafından sentezlenebilir. Fermente besinlerde bu formlar değişik oranlarda bulunur.

Bağırsaklarımızda sentezlenen K vitamininin emilimi ve günlük gereksinimimize olan katkısı tam bilinmemektedir.

Besinlerin dondurucuda ve ışıkta saklanması K vitaminini bozar. Isıtmaya daha dayanıklıdır.

K vitamini pıhtılaşmada önemli rol oynar. Bazı pıhtılaşma faktörlerini aktifleştirir. Kan sulandırıcı ilaç olan warfarin K vitamininin işlerini bozarak etki gösterir. Ayrıca K vitamini kemik ve kalsiyum metabolizmasında rol oynar. Kemik kaybını önler. Kalsiyumun damar çeperine çökmesini engelleyen bazı proteinleri aktifleştirir. Böylece kalp-damar sağılığını korur ve inme riskini azaltır.

Anne sütünde K vitamini düşüktür. Kanama riskine karşı yenidoğan bebeklere K vitamini desteği verilir.

Günlük gereksinim kadın ve erkekte , sırasıyla, 90 ve 120 mikrogram olarak belirtilmiştir. Günlük 10 mikrogram gibi düşük bir doza kadar kanama-pıhtılaşma mekanizmaları bozulmamaktadır. Eksikliği sık değildir; yağ emilim bozukluklarında, alkolizm, karaciğer hastalıkları, ağır yanıklar ve hemodiyaliz hastalarında, uzun süre antibiyotik kullanımı, K vitamini antagonisti kullananlarda ortaya çıkabilir.

K vitamininin doğal formlarının alınmasına bağlı toksisite bildirilmemiştir. İnsanlarda 10 mg/gün (günlük ihtiyacın yaklaşık 100 katı) dozda bir ay boyunca kullanımda bir yan etki görülmemiştir. Fazlalığında pıhtılaşmayı artırdığına dair bir kanıt bulunmamaktadır. Ama sentetik K3 (menadion) formunun çok yüksek dozlarda kullanımında hemolitik anemi, hiperbilirübinemi, yenidoğanda kernikterus yapabilir.



Dengede ve Mutlu Kalın!

Kaynak: Adv Nutr 2021,12:632–646; Nutrition Reviews 2021,Vol. 80(4):677–698.


Vahide Savcı

2023-04-02